Matrix (özgün adıyla: The Matrix), 1999 yapımı bir bilimkurgu aksiyon filmidir. Wachowski kardeşler tarafından yazılmış ve yönetilmiştir. Matrix film serisinin ilk bölümü olup, Keanu Reeves, Laurence Fishburne, Carrie-Anne Moss, Hugo Weaving ve Joe Pantoliano’nun başrollerini paylaştığı filmdir. Matrix, insanoğlunun ürettiği makinelerin (yapay zekânın), gelişmesi sonrasında, makineler tarafından meydana getirilen simülasyondur. İnsanlar bu simülasyonda tutsak olduklarını bilmeksizin yaşamlarını sürdürmektedir. Film, distopik bir geleceği tasvir eder. Gündüzleri saygın bir yazılım firmasında bilgisayar programcısı olarak çalışan Thomas Anderson (Keanu Reeves), geceleri ise Neo isimli bir hacker karakterine can vermektedir. Neo, Matrix’ten kurtulan diğer insanlar ile birlikte makinelere karşı verilen savaşın en önemli parçası (seçilmiş kişisi) olur.
Matrix, bilimkurgu alt türü olan siberpunk’un bir örneğidir. Wachowski’lerin aksiyon sahnelerine yaklaşımı animeden ve dövüş sahneleri (özellikle Hong Kong aksiyon sinemasından dövüş koreografları ve telkâri fu teknikleri) ile etkilenmiştir; diğer etkiler arasında Platon’un Mağara’sı ve 1990’ların Telnet hacker toplulukları bulunur.
Film, o dönemki sosyal hayat içerisinde kırmızı hap mı, mavi hap mı sorularını trend haline getirdi. Ayrıca, bir film karesinde gözün takip edebileceği olağan eylem hızının çok üstündeki hızları, yavaş çekim olmadan normal takip hızında göstermesi ile “mermi zamanı” efektini bizlere tanıttı.
Konusu
Saygın bir yazılım şirketinde çalışan Thomas Anderson (Keanu Reeves), gecelerini “Neo” adı altında program kırarak ve Matrix’i araştırarak geçirir. Esrarengiz şekilde Trinity ve Morpheus ile tanışan Neo, yaşadığı dünyanın aslında beyninde gerçekleşen bir simülasyondan ibaret olduğunu öğrenir ve kendini bu durumdan kurtarmak için Morpheus’un önderliğindeki ekibe katılır. Neo gerçek dünyada ilk nefesini aldıktan sonra simülasyona tekrar girerek Matrix’in ne olduğunu kavrayacak ve kurtarılma nedenini öğrenerek gelişen olaylar çerçevesinde yeni kimliğini tanımaya çalışacaktır.
Filmdeki olaylar çok ileri bir tarihte teknolojinin son derece gelişmiş olduğu, yapay zekaya sahip makinelerin yaratılmış olduğu bir dünyada geçmektedir. Bu dünyada makineler ve insanlar arasında ortaya çıkmış, savaş sonucunda insan ırkı makineleri yenebilmek için onların enerji kaynağı olan güneş ışınlarının dünyaya inmesini engellemek adına, gökyüzünü kimyasal silahlarla siyah bulutlar oluşturmak suretiyle kapatmıştır. Bunun sonucunda enerji ihtiyacını karşılayamayan makineler yeni enerji kaynakları bulmaya yönelir ve insan vücudunun çok iyi bir enerji motoru olduğunu fark ederler. Böylece insanları köle olarak enerji üretimi için kullanmaya başlarlar ve herhangi bir isyan durumundan kaçınmak için insanların zihinlerini meşgul edecek bir program tasarlarlar. Bunun sonucunda köle insanlar aslında bilinçsiz bir şekilde uyurken zihinleri makinelere bağlı bir şekilde Matrix programının içerisinde her şeyden habersiz sanal bir dünyada yaşamaya devam ederler. Filmin başkahramanı Neo bu insan tarlalarında uyanır ve gerçek dünyada insanların yaşadığı tek yer altı şehri olan Zion’a götürülür ve gerçek dünyaya alıştıktan sonra Morpheus’un ekibiyle beraber makinelere karşı savaşmaya başlar.